Η περίοδος των Πανελληνίων είναι γεμάτη πίεση, και η πιο συχνή συμβουλή που ακούν οι μαθητές είναι: «Μην αγχώνεσαι» ή «Μην σκέφτεσαι την αποτυχία». Κι όμως, αυτή η φαινομενικά αθώα προτροπή είναι ίσως η πιο καταστροφική για τη συγκέντρωση ενός υποψηφίου.
Πάμε να δούμε το Πείραμα της Λευκής Αρκούδας! Αν σας ζητήσω να μην σκεφτείτε με τίποτα μια λευκή αρκούδα για το επόμενο λεπτό, το μυαλό σας θα γεμίσει αμέσως με... λευκές αρκούδες. Στην ψυχολογία, αυτό ονομάζεται «Θεωρία των Ειρωνικών Διεργασιών» (Ironic Process Theory). Όταν προσπαθούμε να καταστείλουμε μια σκέψη, ο εγκέφαλός μας μπαίνει στη διαδικασία να παρακολουθεί συνεχώς το υποσυνείδητο, για να βεβαιωθεί ότι δεν τη σκεφτόμαστε. Αυτό στην ουσία έχει ως αποτέλεσμα η σκέψη να επιστρέφει με διπλάσια ένταση.
Νομίζω πως όλοι έχουμε προσπαθήσει κάποια στιγμή να βυθίσουμε μια μπάλα κάτω από το νερό! Οι υποψήφιοι βιώνουν ακριβώς το ίδιο πράγμα, όταν γράφουν ένα διαγώνισμα στην Έκθεση ή στα Αρχαία. Επειδή δίνουν στον εαυτό τους την εντολή... «δεν πρέπει να αγχωθώ», είναι σαν να προσπαθούν να κρατήσουν μια μπάλα θαλάσσης κάτω από το νερό:
- Όσο περισσότερη δύναμη βάζουν για να την κρύψουν, τόσο αυξάνεται η πίεση.
- Όταν τελικά χάσουν τον έλεγχο, η μπάλα (το άγχος σ' εμάς) πετάγεται βίαια στην επιφάνεια, προκαλώντας το απόλυτο πνευματικό μπλοκάρισμα (blackout).
Τι πρέπει να κάνουμε; Αντί να πολεμάμε τις αρνητικές σκέψεις, η λύση κρύβεται στο να μην κάνουμε απολύτως τίποτα (doing nothing). Αυτές οι παρεμβατικές σκέψεις δεν αντικατοπτρίζουν τις πραγματικές ικανότητες του μαθητή· είναι απλός «πνευματικός θόρυβος» (mental noise).
- Αναγνώριση: Όταν έρχεται η σκέψη της αποτυχίας, μην την αναλύετε.
- Αποδοχή: Αντιμετωπίστε την ως ένα φυσιολογικό σύμπτωμα πίεσης. Πείτε μέσα σας: «Σε βλέπω, είσαι απλώς μια σκέψη, όχι η πραγματικότητα».
- Αποδέσμευση: Αφήστε τη σκέψη να υπάρχει στο φόντο και στρέψτε ξανά, ήρεμα, την προσοχή σας στη δομή του κειμένου σας.
Η καταπολέμηση του άγχους απλώς το τροφοδοτεί. Η παθητική αποδοχή του, του αφαιρεί κάθε δύναμη.
Φιλολογικό Πούλιος | Χτίζουμε νοοτροπία νικητή.